Gramatica
Per nosautres
existís pas encara
lo present de l’indicatiu
(Florian Vernet)

Ansin mi donava Vernet, i a 15 ans ja, obertura d’un libre sus la cultura occitana (cf. - René Merle - "Culture occitane, per avançar", 1977 - présentation). Ara, s’existís per nautrei, lo present, es gràcias a d’òmes ansin. Au contrari dais espompits de la reconeissença ("parlatz-me de ieu"), dei narcissics que se cercan public avant que de l’aguer fargat, e bramna a traïson quora public l’es pas, Vernet es òme de fe, d’òbra donc, que desempuèi mai de vint ans se descarcassa per alargar l’ensenhament de l’occitan en Provença, amaugrat ben de misèras e de còps dins l’esquina. E dire que faudriá aver tres vidas per tot faire. Pasmens es escrivan Vernet, e dei grands.

L’òbra, dos libres de novèlas que lo segond vèn d’espelir (Qualques nòvas d’endacòm mai, A Tots, 1976 - Miraus escurs, A Tots, 1990) - es fruch de la necessitat, marcada de seis determinacions. Escriure, e escriure en occitan, es pas suplement d’arma, tapa pas lo vuèg de la vida, es pas desfensa e illustracion de la Lenga. Es un acte vitau, e naturau, d’escambi e de rescòntre, e quora l’autor ditz : "Ieu", o podem dire amb eu.

D’estre ansin facha a glòps de novèlas, cortetas, densas, l’òbra es lo rebat dei constrenchas de la vida e de la composicion, mai dau còp es mèu que s’esperlonga, e qu’acompanha lo debanar dei jorns.

Miraus, coma aqueu d’Alícia, que de passar de l’autre costat vos fa cambiar de monde, monde simetric, qu’auriá poscut o qu’auriá degat estre. Lo plaser dau despaïsament familier, de l’estranh quotidian, onte l’enfant d’un còp èra es besson mòrt de l’òme resignat, mai escambarlat.

Noirit dau baròc sud-american "latin" coma dau fantastic racionau de Borges l’Argentin, Miraus (e Nòvas) pivelan a l’encòp per sa retenguda - modestia de civilist, una ironia distanciada, que ti laissanfargar ta veritat dins lo non-dich, e una saba materialista, gostosa.

Au còr de l’Estre, lo non-res, que de l’acarar ti remanda a la vida, que n’avem qu’una, pastada dau remembre deis avis, deis amors que son pas pus o pas jamai estat, d’aquelei qu’auriam poscut estre, e que siam pas o pas pus o pas jamai estat, que fin finala aquela puta de societat, que robotisa leis òmes, es facha d’òmes.

Vernet, qu’es lengadocian, mai que viu e trabalha en Provença, escriu aicí subretot en provençau "maritim". Respònsa pratica ai questions sus la lenga de causir. La lenga s’assepara pas d’aquelei que la vòlon parlar, o la parlan, o la legiràn. Vernet es pas escrivan "provençau", valent-a-dire de Provença. Escriu, " a tots ", dins la lenga que "fonciona" dinsson ròdol, e cresi que despuèi mai de vint ans que se coneissèm, aguèm pas parlat autra causa qu’aquesta lenga, lenga mòrta pas tant mòrta.

Lo trabalh de l’escrivan es ansin trabalh - plaser sus la vida e non pas ren que sus lo diccionari. Rason de mai per o legir.

Renat Merle